» » » » Франтишек Богушевич - Тралялёначка (на белорусском языке)

Франтишек Богушевич - Тралялёначка (на белорусском языке)

Здесь можно скачать бесплатно "Франтишек Богушевич - Тралялёначка (на белорусском языке)" в формате fb2, epub, txt, doc, pdf. Жанр: Русская классическая проза. Так же Вы можете читать книгу онлайн без регистрации и SMS на сайте LibFox.Ru (ЛибФокс) или прочесть описание и ознакомиться с отзывами.
Рейтинг:

Название:
Тралялёначка (на белорусском языке)
Издательство:
неизвестно
Год:
неизвестен
ISBN:
нет данных
Скачать:

99Пожалуйста дождитесь своей очереди, идёт подготовка вашей ссылки для скачивания...

Скачивание начинается... Если скачивание не началось автоматически, пожалуйста нажмите на эту ссылку.

Вы автор?
Жалоба
Все книги на сайте размещаются его пользователями. Приносим свои глубочайшие извинения, если Ваша книга была опубликована без Вашего на то согласия.
Напишите нам, и мы в срочном порядке примем меры.

Как получить книгу?
Оплатили, но не знаете что делать дальше? Инструкция.

Описание книги "Тралялёначка (на белорусском языке)"

Описание и краткое содержание "Тралялёначка (на белорусском языке)" читать бесплатно онлайн.








Богушевич Франтишек

Тралялёначка (на белорусском языке)

Францiшак Багушэвiч

Тралялёначка

Вёска нашая, невялiкая вёсачка, меж прыгоркамi, пры балотцы; на выган пясочак з прыгоркаў спёрла, тут i лес блiзюсенька, лес хоць i чужы, але выгода ёсць... На канцы вёскi Бартак Сасок жыў. Цяжкi быў чалавек Сасок: за сваю шкоду, хоць з прыпадку зробленую, нiкому не даруе, хоць залатоўку возьме, а сам, бывала, уночы конна сядзе i пайшоў чужыя межы спасываць; каменне з свайго поля дык усё, бывала, цягне на чужое... Эй, нядобры быў чалавек: як пазыча суседу рубель, то яму трэба дзень араць, дзень касiць, дзень жаць, кожны дзень па грошу працэнту аддаць, а рубель рублём. Пазыча табе бульбы на насенне - то ўжо сей напалавiну i насенне насеннем аддай; i ўсё гэтак! Купе, бывала, у скарбовым лесе крадзеную калоду, такую, што парай конi як зрушыць, а сам па яе не паедзе - суседаў нашле: удасца - добра, а зловяць - яны прапалi! От якi быў Бартак! Бывала, шапкi здымаем прад iм, як прад панам, бо ў яго i пiсар i старшыня - прыяцелi, з акцызнiкам у мястэчку, як з кумам, вiтаецца, дык як жа тут шапкi не зняць? А можа, думалi, i ён старшынёй будзе?.. Суддзёй ужо ж ён i тады быў. Даўно, праўда, усё гэта было, але было!

Гадоў таму з пятнасце наш Бартак апрануў ужо чорны сурдут, стаў часта ўлегцы ў Вiльню ездзiць, казалi - у банку iнтарэсы мае, а i да Замораўкi чагось, бывала, наварачуе. Ад нас да Замораўкi недалёка, але туды нiхто не ўчашчае: там пан надта дзiкi якiсь быў, Прыбалдоў зваўся; сам казаў, што ён ганарал, але мундзеру таго, каб якi там быў у яго ганаралскi, блiскучы - таго нiхто не вiдзеў, хоць крычаў па-ганаралску i бiўся.

Прысылаў ён здвойчы ў нашую вёску то яек, то курэй або парасят купiць, як у яго там госцi збяруцца, але, бывала, нi пасланец не аддасць, нi ў дварэ нiхто не заплаце; вот затым у нас i перасталi яму гэтак прадаваць без грошы, а ён перастаў пасылаць надарэмне. Гаспадарка ў яго там iшла кепска: мы сеем ужо на зiму, а ён сабе касiць зачынае; мы на зiму аром, а ў яго зажынкi, i ўсё гэтак, а ўсё-тыкi ганаралам зваўся!..

Казаў i наш Юдка-каваль, што i яму 100 рублёў вiнен, а плацiць не хоча; а вот жа Бартак адважыўся-тыкi яму ўсе свае грошы - семсот руб. - пазычыць, узяўшы облiг на паўтары тысячы. Тагды ўжо з ганаралам часта i гарбату пiў! Бывала, пехатой пойдзе да яго, а вернецца ў вялiкай панскай каламажцы, а спаткаўшыся з нашым братам на дарозе, здалёку крычыць: "Эй, з дарогi!"

Раз увосень на сельскiм сходзе хацелi мы Бартку выбраць у сотнiкi i кажым: ён багаты, сын падрос i парабка можа наняць, дык яму латвей i службу адбываць; а то вот Янук Сакол, як пабыў сотнiкам, дык i гаспадарку звёў, а зямлю таму ж Бартку ў арэнду пусцiў! Няхай, кажым, цяпер i Бартак закаштуе чэсцi!.. Аж ён нам на гэта: "Ах вы, галадранцы, сякiя ды такiя, вы гэта мяне ў сотнiкi?.. Да я вас i так усiх у халодную пасаджу, як захачу, i па мордзе бiць буду; я вам, жабракам (а ён тыкi i парабiў нас жабракамi), кажа, не раўня: я сам цяпер пан - ганаралскi маёнтак купiў, - а на вас мне плюнуць, i не маеце права, хамуцi, мяне сюды i туды памыкаць! Я вам пакажу!.." Ажно страшна нам зрабiлася i паразяўлялiся мы, як дурнi: iншы шапку зняў, iншы так кланяўся, а ўсе замаўчалi. Так мы яго i не выбралi, а больш сталi баяцца.

Гэта ж было ўвосень каля ўсiх святых, а, дачакаўшы каляд, Бартак i сваю зямлю i Янукову Сакалову аддаў напалавiну. Мы ўжо ўвiдзелi, што тыкi i праўда - ён купiў маёнтак. На першага Юр'я перагнаў быдла да Замораўкi, а Прыбалдоў выехаў, як стаiць, з сям'ёй таго ж дня. Юдка-каваль горка плакаў, бо сто рублёў прапалi...

Бартак Сасок купiў ад Прыбалдова маёнтак са ўсiм дабыткам, з вазамi i карэтамi, а навет з вялiкiм, як конь, сабакай; але павiнен быў заплацiць даўгi i свае семсот рублей залiчыць; а даўгоў тых было цi мала: у банку тысяч трыццаць, то толькi працэнтаў дзве тысячы шторок трэба было заплацiць, а так людзям розным тысяч з дваццаць набралася.

У маi прыехаў судавы ўходчыну рабiць, i нас, суседаў, паклiкалi. Глядзiм мы, калi ўжо Бартак i Бартчыха з тым судавым разам абедаюць i навет кухар на стол падаець. Бартчыха ў чорнай панскай сукнi! На нашую пахвалёнку нiхто i не адказаў... Судавы, пратрымаўшы нас да вечара, прачытаў якiсь папер аб тым, што Бартак з Бартчыхай купiлi Замораўку, i мы пашлi па хатах, а яны панаваць засталiся. Бартак стаў стражэйшым панам ад ганарала: дзярэ за шкоды - жыць не можна, а крычыць, а лае, а па полi конна, як праўдзiвы ганарал, гарцуе... аж страх! Да касцёла, бывала, калi прыляцiць чацвёркай, а яна ў капялюху блiскучым з жоўтай стужкай i брыжыкамi, а наверсе, пане, сядзiць птушка як жывая, чыста ж сiваваронка, толькi што не закаўкае. Iдуць па касцёле, аж увесь народ азiраецца! А кожную нядзелю ў дварэ госцi: то станавы, то пiсар, то хвельчар, часам пасрэднiк, то сакратар з'ездавы, то судавы, а iншы раз i ўсе разам збяруцца, ды днёў тры ў карты гуляюць i п'юць - лепш як у таго праўдзiвага ганарала.

А жаць як прыйшлося, дык на полi невясёла ў Барткi: жыта мала, а жней яшчэ меней: i не ўрадзiла, i жнеi дарагiя - плацiлi i па тры злоты!..

Бартак злуецца, а Бартчыха спацыруе сабе па садзе з парасончыкам. Не сцерпеў Бартак i кажа да жонкi:

- Вот не шкодзiла б, каб Ваша, панi Каська, сярпок узяўшы, ды па загончыку прайшлася, замейце таго, што дарма па садзе дрыптаеш - а то жыта сыпiцца i грошы няма гэтак жнеям плацiць.

- Вазьмi ж, васпан, касу ды па сенажатцы прайдзiся, тагды я ўжо апрану сукню ядвабную i капялюш з птушкай дый пайду жаць...

- От жа пойдзеш i ў спаднiцы рабой i без капелюха! - скiпеўся Бартак.

- Не дажджэш ты, - адказуе Бартчыха, - каб я, гэтакага маёнтку панi, ды пайшла...

Слова за слова, ды давай вадзiцца!

Бартчыха ды калiсь у двары служыла i камiсару спадабалася, а злыя языкi па калiндару варожаць, што i старшы сын Бартчыхi надта паспяшыў радзiцца па шлюбе; камiсар i пасагу даў за ёй штосьцi 300 рублей, але можа то i брэшуць? Бартчыха была гумарыстая i не надта каб мужа дбала, а ўсё больш сваiм розумам жыла. Бадай цi не яна i пiлавала Бартку, каб маёнтак купiў? А купiў ён яго i на сябе i на жонку разам.

Доўга яны гэтак вадзiлiся: i тыя нарадзiны першага сына ён спамiнаў, i свой пасаг яна спамiнала, спамiнала i тое, як на вяселлi камiсар казаў мужу, што Каська пакаёўкай была, дык раздалiкацiлася i ён не павiнен змушаць яе да цяжкай работы, а няхай за тыя 300 рублёў дзеўку павек найме...

Разабрала Бартку аж па макаўку! Аж рыкнуў на жонку:

- Вон, сякая-такая! Вон з кодлам сваiм: я тут пан, не ты панi!

- Даўно, - кажа Каська, - я чакала ад цябе гэтага, i так хацела кiнуць, а цяпер i кiдаю!

- Але, кiдай, ды iзноў у вёску, - адказаў Бартак.

- I кiну, i ў вёску не пайду, - кажа Каська, - а хоць зараз Прыбалдоў за ахмiстрыню, як за паню, возьме да места...

Пазлавалiся, расплявалiся, так як хто зiмным перакiнуў, i разышлiся; а назаўтра Каську пёрлi два чорныя агяры да вакзала, каб ехаць да Прыбалдова. Бартак з той немарасцi кiнуўся ў гарэлачку, а далей стаў зiркаць на кабетак. Бывала, як хто аб жонцы спомне, што кiнула, дык аж счырванее.

- Не вялiкая, - кажа, - наўда, што кiнула, ды i не так то кiнула, як я сам яе прагнаў.

Так, бывала, хвалiцца ўсё, што прагнаў ды прагнаў, а людзям гэта i трэба.

Пачакаўшы гадок-другi, мы вiдзiм, што Бартак чыста перамянiўся, раздалiкацiўся: на полi не бывае, зiмой у месце гуляе... А раз вярнуўся ўжо i з паненачкай такой харошай, цянклявенькай, шталтам за губарнанку, а называў яе якойсьцi кузынкай i цалаваў пры людзях. А яна, тая кузынка, такая смяхотная ды вясёлая была, як бы вот паненачка праўдзiвая: нiчагусенька, бывала, не робе, толькi сабе бегае, выспевуе: "Тра-ля-ля, тра-ля-ля!" Або як калi асядлаюць ёй каня ў якоесьцi рагатае сядло, фурман сядзе на другога каня ў самы рабочы час, вот яна i гарцуе па дарогах, iншы раз вярстоў за 10 заб'ецца, конi ў пене, фурман падаб'ецца, яна ўсё "тра-ля-ля, тра-ля-ля..." Так мы яе i празвалi "Траляля".

Але добрая была, вечны ёй пакой: бывала, хто ў вёсцы захварэе, то яна i па доктара пашле, i на лякарства дасць, i дзецям то па грушачцы, то па яблычку. Любiлi тыкi мы яе, гэту Тралялю.

Раз за малым не ўсёй вёсцы прыпёрлi павесткi з акружнога аб тым, што жонка Барткава падала скаргу, што муж выгнаў яе з двара, што з другой жывець, што палавiну яе маёнтка забраў, па пяць тысяч на рок даходу цягне, а ёй нi гроша не даець... I давай нас цягаць па сведках: то ў кансыстор, то на следства, то проста ў суд акружны, гадоў за тры. Тым часам нашая Траляля захварэла i ў тры днi навек заснула, пакiнуўшы дзiцятка драбнюсенькае. Бартак зажурыўся, як за сцяну завалiўся: палавiну маёнтка Бартчыха адабрала, а другую прадалi з лiцытацыi за даўгi, i пашоў Бартак зноў у вёску, але суддзёй ужо нiколi не быў i ўсiм кланяўся. Не доўга, бедны, пабыў i тут, бо за штось у турму пасадзiлi... Там ён i ўмёр!

Бартчыха з рок на сваёй палавiне панавала, увосенi пажар амёў усе будынкi, а тут прад новым рокам банк прадаў i рэшту маёнтка. Так то скончылася панаванне Сасковае.

Тралялёначку ж тую бедную мы, злажыўшыся з душы па дзесяць грошы, аддалi, як сваё дзiця, да Марцiскi крывой на мамкi на рок, а далей не ведалi, што рабiць з беднай сiротачкай, дык ксёндз зыскаўся лiтасцiвы - узяў малую кузянятачку да старой арганiсцiхi i там ужо штось плаце, а яна гадуе i пацеры вуча; i расце паненачка, так гадоў ужо мусi з дзесятак мае; а такая вясёлая ды смяхотная, якраз жа Тралялёначка!


На Facebook В Твиттере В Instagram В Одноклассниках Мы Вконтакте
Подписывайтесь на наши страницы в социальных сетях.
Будьте в курсе последних книжных новинок, комментируйте, обсуждайте. Мы ждём Вас!

Похожие книги на "Тралялёначка (на белорусском языке)"

Книги похожие на "Тралялёначка (на белорусском языке)" читать онлайн или скачать бесплатно полные версии.


Понравилась книга? Оставьте Ваш комментарий, поделитесь впечатлениями или расскажите друзьям

Все книги автора Франтишек Богушевич

Франтишек Богушевич - все книги автора в одном месте на сайте онлайн библиотеки LibFox.

Уважаемый посетитель, Вы зашли на сайт как незарегистрированный пользователь.
Мы рекомендуем Вам зарегистрироваться либо войти на сайт под своим именем.

Отзывы о "Франтишек Богушевич - Тралялёначка (на белорусском языке)"

Отзывы читателей о книге "Тралялёначка (на белорусском языке)", комментарии и мнения людей о произведении.

А что Вы думаете о книге? Оставьте Ваш отзыв.